Democratieagenda 2026
De Nederlandse Democratie Coalitie (NDC) zet zich in voor het verdedigen en versterken van de democratie in Nederland. Dat doen we met nieuwe ideeën, frisse energie en door mensen en initiatieven met elkaar te verbinden. Samen willen we een democratische golf van verandering op gang brengen. NDC is een coalitie van maatschappelijke organisaties en bewegingen die hun krachten bundelen. Door samen te werken staan we sterker!
Op deze thema’s richten we ons
Democratische rechtsstaat
Burger- en politieke participatie
Media & digitalisering
In 2026 gaan we aan de slag met thema’s die voortkomen uit onze netwerkconferentie ‘Fan van de Democratie’. Dit is onze Democratieagenda. NDC vervult daarbij verschillende rollen: als verbinder, aanjager van activiteiten en campagnes, kennisplatform en pleitbezorger voor een sterke democratische rechtsstaat. Tegelijkertijd spreken we ons uit tegen nationale en internationale ontwikkelingen die de democratie onder druk zetten.
Wil je meedenken of meedoen? Heb je aanvullingen of ideeën voor onze agenda? Neem contact met ons op en ontdek wat we samen kunnen betekenen voor de democratie.
Democratische Rechtsstaat
Onze democratische rechtsstaat staat onder druk. Dat merken we in het dagelijks leven: wanneer regels onrechtvaardig uitpakken, wanneer instituties wankelen of wanneer mensen het vertrouwen in de politiek verliezen. Tegelijkertijd zijn de middelen om onze democratie goed te beschermen soms nog te beperkt.Daarom doen wij concrete voorstellen om politiek en samenleving in beweging te brengen. We willen de democratie beter toerusten met de middelen die nodig zijn om haar te verdedigen en te versterken – nu en in de toekomst.
Bekijk onze ideeën hieronder!
We pleiten voor oprichting van een Nationaal Democratiefonds. Dit fonds ondersteunt publieke en private initiatieven die democratische waarden beschermen en versterken. Hiermee maken we burgerinitiatief toegankelijker door laagdrempelige en onafhankelijke financiering mogelijk te maken, los van politieke cycli. Het maatschappelijk middenveld wordt hiermee actief gestimuleerd om te organiseren, samen te werken en te agenderen op bedreigingen als desinformatie, polarisatie en ondermijning van de rechtsstaat, terwijl draagvlak voor democratische innovatie wordt gestimuleerd.
We roepen op tot de oprichting van een onafhankelijk Nationaal Planbureau voor Democratie en Rechtsstaat. Een planbureau, geworteld in de samenleving, met de juiste expertise het wel en wee van de rechtsstaat monitoren en beleidsmatige aanbevelingen doen. De aanbevelingen vormen mede de basis voor strategische interventies en samenwerkingen door middel van het instrument Democratiefonds.
We juichen de invoering van een openbaar en transparant lobbyregister voor de Nederlandse politiek toe. Openbaarheid over politieke netwerken en contacten is essentieel voor het vertrouwen in onze democratie. We monitoren de invoering van het register op de voet.
We adviseren om constitutionele toetsing te verankeren in de bevoegdheden van de rechterlijke macht – waardoor rechters expliciet bevoegd worden om wetten te toetsen aan de Grondwet, inclusief aan de sociale grondrechten.
We sporen versterking van ons politieke partijlandschap aan en stimuleren maatschappelijke betrokkenheid rondom de Wet Politieke Partijen. We brengen kansen en voorstellen in kaart rondom o.a. de impact van een ledenverplichting voor politieke partijen, en het voornemen van het Kabinet-Jetten I om een kiesdrempel te onderzoeken. We pleiten voor volledige transparantie van politieke partijen over hun financiële geldstromen en donaties rondom campagnes.
Burger- en politieke participatie
Met de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 biedt dit jaar enorme kansen voor de lokale democratie. Met meer aandacht voor het versterken en vernieuwen van lokale participatie kunnen er grote stappen gezet worden. Meer ruimte voor burgerinitiatieven, meer betrokkenheid bij de lokale politiek en meer mogelijkheden tot invloed op het beleid, dat is het doel.
Bekijk onze ideeën hieronder!
We zetten in op een Landelijk Stimuleringsprogramma Lokale Democratie. Dit stimuleringsprogramma heeft als doel om alle vormen van toegankelijke participatie op lokaal niveau structureel te ondersteunen, te experimenteren met vernieuwende vormen van zeggenschap en eigenaarschap en deze te verankeren in het dagelijkse lokale bestuur.
We roepen alle overheden, op elke bestuurslaag, op om de mogelijkheden van burgerparticipatie uit te breiden. Lokale referenda en preferenda, burgerberaden en burgerbegrotingen zijn hier voorbeelden van.
We roepen op tot de ontwikkeling van lokale, publiek beheerde digitale participatieplatformen. Op deze platformen kunnen burgers direct input leveren op lokaal beleid, zien welke mogelijkheden er zijn om in te spreken en op de hoogte blijven rondom de onderwerpen van hun interesse.
Er komt een landelijk ondersteuningsnetwerk voor lokale raadsleden en ambtenaren, waardoor wisselwerking en uitwisseling makkelijker wordt. Dit netwerk voorziet ook in toegankelijke trainingen op het gebied van democratische vernieuwing, en heeft een klankbordfunctie.
Er moet structureel worden geïnvesteerd in burgerschapseducatie en scholing, om jongeren van meet af aan te betrekken bij de lokale democratie. Het lokale bestuur wordt actief betrokken bij de ontwikkeling van het lokale burgerschapsonderwijs.
Nederland investeert massaal in defensie. De terugkeer van veiligheid op onze politieke agenda biedt ook kansen voor investeringen in ons maatschappelijk en democratisch weefsel. De zorgen over veiligheid zijn met name binnen jonge generaties groot, diffuus en verdienen daarom meer aandacht. We roepen de overheid daarom op om een visie te ontwikkelen om investeringen in vrede en veiligheid te laten leiden tot structureel meer maatschappelijke betrokkenheid van jongeren.
Media & digitalisering
De uitdagingen op het gebied van onze informatieomgeving en digitale infrastructuur zijn gigantisch. De Nederlandse democratie ziet zich structureel bedreigd door desinformatiecampagnes van buitenaf, met name rondom verkiezingen. Daarnaast zijn de ontwikkelingen in de VS, rondom de ongebreidelde macht van techbedrijven en de vijandigheid tegenover Europese wetgeving, gevaarlijk voor de sociale cohesie in de samenleving en het vertrouwen in het openbaar bestuur. We gaan aan de slag met onze media-omgeving en brengen organisaties bij elkaar om een soevereine en veilige informatieomgeving te creëren in de Nederlandse samenleving.
Bekijk onze ideeën hieronder!
We blijven pleiten voor een Minister van Digitale Zaken die aan vooruitstrevende wet- en regelgeving werkt op het gebied van AI, desinformatie en een veilige digitale infrastructuur die de Nederlandse burger beschermt. De nieuw op te richten Nederlandse Digitale Dienst krijgt een cruciale rol in het weerbaar maken van de Nederlandse digitale infrastructuur.
Er komt een Nationaal Desinformatiebeleid dat, in samenspraak met Europa, transparantie en bronvermeldingen eist over de herkomst van informatie, ook – en vooral – bij AI-toepassingen zoals ChatGPT, Grok en Google AI.
We roepen op tot structurele publieke investeringen in vrije en onafhankelijke media, regionale media en de onderzoeksjournalistiek. Journalisten – alsmede klokkenluiders – moeten beter beschermd en ondersteund worden in hun werk. Er komt een fonds voor de regiojournalistiek, om te voorkomen dat lokale omroepen omvallen of in private handen terecht komen.
We dienen structureel te investeren in de digitale weerbaarheid van verkiezingen. Er moet geld vrijkomen om de capaciteit van de toezicht op buitenlandse inmenging te vergroten en om sneller in te kunnen spelen bij bedreigingen en ongewenste inmenging tijdens verkiezingen.
We zetten in op Europese investeringen in alternatieven voor Big Tech. Het creëren van hoogwaardige, open-source alternatieven voor bedrijven als Google, Microsoft en Apple, zorgt ervoor dat we onze gebruikersdata beter te kunnen beschermen en minder afhankelijk worden van de Verenigde Staten en Silicon Valley.
Komende activiteiten
Er zijn op dit moment geen komende activiteiten.
Deze Democratieagenda 2026 vormt de inhoudelijke kern van onze activiteiten en speerpunten in het komende jaar. Dit is in document in beweging en we staan altijd open voor voorstellen en ideeën om onze agenda verder aan te scherpen. Wil je meedenken of meedoen? Heb je aanvullingen of ideeën voor onze agenda? Neem contact met ons op en ontdek wat we samen kunnen betekenen voor de democratie. Kom vooral ook naar onze events en wordt onderdeel van de democratische golf.
Met steun van:
